|
1044 - 1066
 Будаўніцтва ў Полацку сімвала дзяржаўнасці -
Сафійскага сабора (перабудаваны ў 1738-1750
г.).
1253
 Утварэнне Вялікага княства Літоўскага,
Рускага і Жамойцкага (ВКЛ) - беларускамоўнай
дзяржавы са сталіцай у Новагародку. Вялікі
князь Вялікага княства Літоўскага Міндовг
прыняў тытул караля; каранаваўся ў сваёй
рэзідэнцыі ў Новагародку каронай, прысланай
ад імя папы Інакенція IV
1323
 Горад Вільня (былы Крывы Горад) ўпершыню
згадана ў дакументах як галоўны горад ВКЛ
1362
 Перамога войск ВКЛ на чале з Альгердам над аб'яднанымі войскамі Залатой Арды каля ракі Сінія Воды (цяпер р.Сінюха, прытокПаўднёвага Буга). У выніку да ВКЛ далучаны землі басейна Днястра і Паўднёвага Буга, Кіеўскія, Чарнігава-Северскія, Валынскія, Падольскія і Пераяслаўскія землі,падпарадкавана Смаленскае княства.Першыя паходы мангола-татар адбываліся ўжо ў 1258-1259, але яны не пагражалі незалежнасці ВКЛ
1368 - 1372
 Паходы вялікага князя Альгерда на Маскву
1384
 Герб «Пагоня» стаў афіцыяльным гербам ВКЛ
1385, 14 жніўня
 Крэўская унія — дагавор пра аб'яднанне ВКЛ з Польскім каралеўствам (Карона) праз шлюб
вялікага князя Літоўскага Ягайлы і польскай каралевы Ядвігі; заключаны ў Крэўскім замку (цяпер веска Крэва Смаргонскага раёна).Асноўнай мэтаю гэтага саюза было процідзеянне знешняй небяспецы абедзвюхдзяржаў. Заснаванне дынастыі Ягеллонаў
1410, 15 ліпеня
 Грунвальдская бітва — разгром Тэўтонскага ордэна аб'яднанымі арміямі Кароны і ВКЛ.
Княства выставіла 40 харугваў (палкоў), з зямель ВКЛ удзельнічалі харугвы Полацкая, Віцебская, Мсціслаўская, Гарадзенская,
Берасцейская, Пінская, Новагародская,
Лідская, Ваўкавыская, Драгічынская,
Аршанская, Тураўская, Слуцкая і інш.
Першыя тэўтонскія паходы на бацькаўшчыну пачаліся ў 1284 г
1492 - 1537
 Войны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім
(1492 – 1494; 1500 – 1503;
1507 – 1508; 1512 – 1522; 1534 – 1537)
1506, 6 жніўня
 Клецкая бітва — разгром 7-тысячным войскам пад камандаваннем Міхаіла Глінскага вялікага войска крымскіх татараў пад Клецкам; рэшткі
разбітага татарскага войска знішчаны каля Капыля, Слуцка, Петрыкава. Пасля гэтай бітвы буйныя напады татараў на землі ВКЛ фактычна спыніліся, парадзелі напады дробных атрадаў
|
1514, 8 верасня
 Аршанская
бітва — паражэнне 80-тысячнага войска маскоўскіх ваявод пад Оршай (на
рацэ Крапіўна); 30-тыс. войска ўзначальваў гетман Канстанцін
Астрожскі.
У выніку бітвы ўсходнія землі ВКЛ вызвалены ад расійскіх войскаў
1517, 6 жніўня
 Пачатак выдавецкай дзейнасці палачаніна Францішка Скарыны у Празе;
да 1519 г. выдадзены 23 кнігі Бібліі,
з 1522 па 1525 выдавецкая дзейнасць Скарыны ў Вільне
1569, 1 ліпеня
 Люблінская унія — урачыстае абвяшчэнне пра
аб'яднанне на аснове роўнасці Польскага
Каралеўства і Вялікага княства Літоўскага у
федэратыўную дзяржаву — Рэч Паспалітую.
На чале дзяржавы быў кароль (ён жа і вялікі князь), якога выбірала шляхта «абодвух народаў», ствараўся агульны сойм з двух палат: сенат і пасольская ізба (па 2 паслы ад кожнага павета); абедзве дзяржавы захоўвалі суверэнітэт, асобную дзяржаўную адміністрацыю, войскі, скарб і права эмісіі аднолькавай манеты, судовы апарат, свае законы і сваю мытную сістэму; кожная краіна захоўвала свае дзяржаўныя мовы: Польшча — лацінскую ВКЛ — беларускую
1579
 Пераўтварэнне Віленскай езуіцкай акадэміі у
Віленскі універсітэт першы універсітэт ва
Усходняй Еўропе
1588, 28 студзеня
Зацвярджэнне каралём Рэчы Паспалітай
Жыгімонтам III Вазай 3-га Статута ВКЛ —
збору законаў феадальнага права; унікальны
помнік беларускай мовы, пісьменнасці і
юрыдычнай думкі. Дзейнічаў да 1840 г. Першы
вядомы кодэкс феадальнага права – судзебнік
Казіміра Ягайлавіча 1468 года, 1 статут ВКЛ
1529 г., 2 статут ВКЛ 1566 г.
1609 - 1618
 Вайна Рэчы Паспалітай з Расіяй. Аб’яднанае
войска разбіла рускія войскі пад Смаленскам і
падышло да Масквы, дзе адбыўся пераварот (схінуты з трона Васіль Шуйскі), у выніку якога
каралевіч Уладзіслаў (сын караля Рэчы
Паспалітай Жыгімонта III Вазы) абвешчаны
расійскім царом
1654 , 18студзеня
Пераяслаўская рада зацвердзіла рашэнне Маскоўскага сабора пра далучэнне Украіны да Расійскай дзяржавы
1654 - 1667
 Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай. Гэта вайна
стала нацыянальнай трагедыяй нашага
народа: большасць гарадоў, мястэчак і вёсак
была разрабавана і спалена, гаспадарка
прыйшла ў заняпад, колькасць ліцьвінаў
скарацілася напалову. У вайне прымала удзел
шмат эўрапейскіх краінаў
1667, 30студзеня
Андросаўскае перамір'е паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай, якім скончылася вайна 1654—1667 г.; у выніку ад ВКЛ да Расіі перайшлі Смаленскае ваяводства і Левабярэжная Украіна з Кіевам. Скончыўся перыяд, які ўвайшоў у нашу гісторыю пад назваю «20-
гадовая смута»
1700 - 1721
Паўночная вайна Расіі і Рэчы Паспалітай супраць Швецыі, многія падзеі якой адбываліся на тэрыторыі ВКЛ; вайна прычыніла вялікія страты, многія гарады былі спалены, насельніцтва значна паменшала
1794, 24 сакавіка
Вызваленчае паўстанне ў Рэчы Паспалітай пад кіраўніцтвам Андрэя Тадэвуша Касцюшкі
1795, 24 кастрычніка
Трэці падзел Рэчы Паспалітай (паводле Пецярбургскай канвенцыі ад 24.10.1795 г.) — далучэнне да Расійскай імперыі заходняй
часткі ВКЛ (да Коўна) і Курляндыі; паўднёва-заходняя частка Берасцейскага ваяводства была далучана да Аўстрыі, паўночна-заходняя частка Гродзеншчыны - да Прусіі
|
Facebook
FeedBurner
Twitter