ЛИВОНСКАЯ ХРОНИКА ГЕРМАНА ВАРТБЕРГА. ------------------------ Die livlandishe Chronik Hermann`s von W

У фаліянтах Каралеўскай бібліятэкі сярод кёнігсбэргскіх манускрыптаў пад нумарам 1119 знаходзіцца маленькая кроніка, якая адпаведна старому надпісу на вокладцы мае назву "Выняткі з справаў пру

Гісторыі горада Віцебска, што дзеяліся на свеце ў даўнейшыя часы, выпісаны тут слова ў слова з кніжкі, пісанай рукою ягамосці пана Міхала Панцырнага, мешчаніна віцебскага, Стафанам Гаўрылавічам Аверкам, мешчанінам віцебскім, у годзе 1768, месяца чэрвеня, 13 дня. ПАЧЫНАЕЦЦА НАПІСАНАЕ Ў КНІЖЦЫ ПАНЦЫРНАГА ТАК

Феодосий Софонович определяет понятие «литовцы» весьма широко. Например, про ятвягов он пишет: «Ятъвежи были едного народу з литвою и з половцами, и з прусами старыми, з готтов пошли, которых столечное мЂсто было Дрогиїчинъ, а Подляшъе все аж до Прус, з Волыня почавши, осЂли были, Новгородок Литовскиї и околичниї волости держали».

Гэту кнігу пісалі трыста год.«Літопис руський» за Іпатським списком (Іпатський літопис) — гэта велізарная эпапея па сусветанй гісторыі і гісторыі Старажытнай Русі з часоў сівой даўніны да канца XIII ст. Складаецца з «Повести давних лет», Кіеўскага летапісу і Галіцка-Валынскага летапісу.

Дакумент быў надрукаваным на беларускай мове ў віленскай друкарні Мамонічаў пад наглядам Льва Сапегі і складаўся з 14 раздзелаў і 487 артыкулаў.

STATUT VIALIKAHA KNIASTVA LITO?SKAHA 1588 RA?DZE? TRECI. Ab љlachieckich volna?ciach i paљyre?ni Vialikaha Kniastva Lito?skaha.

Прывітаньні шматлікія сяброўскія з шчырым, поўным павагі зваротам, спадар магістр, уладар найясьнейшы. Валадарству вашаму даводзім да ведама, што ліст ваш мы добра прынялі разважлівым сэрцам, у якім нам зьвестка, што Вітаўт і Таквіл, князі літоўскія, як і даўней, знайшлі прытулак побач з вамі, і пакорнае маленьне за іх, каб мы прынялі б гэтых князёў ласкава, каб мы аддалі б ім крыху са спадчыны, каб мы вярнулі б ім невялікую дзедзіну і каб мы выканалі б вашую просьбу з усёй ласкавасьцю, што адпавядае любові і сяброўству.

1599г. - акт конфедерации, заключенной в Вильно, шляхетством Речи Посполитой протестанского и православного вероисповеда

ПАДАННЕ ПРА РАГНЕДУ У год 6488 (980)... Паслаў Уладзімір да Рагвалода ў Полацак сказаць: «Хачу ўзяць тваю дачку сабе за жонку». Той спытаў у сваёй дачкі: «Ці хочаш за Ўладзіміра?» Яна ж адказала: «Не хачу разуць рабыніча, а Яраполка хачу». Гэты Рагвалод прыйшоў з-за мора і трымаў уладу ў Полацку, а Тур - у Тураве, ад яго ж і празваліся тураўцы. І прыйшлі отракі Ўладзіміра і перадалі яму словы Рагнеды, дачкі полацкага князя Рагвалода. Уладзімір жа сабраў шмат вояў - варагаў, славен, чудзі і крывічоў - і пайшоў на Рагвалода. А ў гэты час ужо збіраліся выдаваць Рагнеду за Яраполка. І напаў Уладзімір на Полацак, забіў Рагвалода і двух яго сыноў, а дачку яго ўзяў за жонку.

[РОД ВЯЛІКІХ КНЯЗЁЎ ЛІТОЎСКІХ З ПАКАЛЕННЯ ДЫ З РОДУ КІТАЎРАСАЎ] [ПРА АТЫЛУ, ЗВАНАГА БІЧАМ БОЖЫМ]

ПАХВАЛА ПАНУ ВІЛЕНСКАМУ, СТАРАСТУ ЛУЦКАМУ І БРАЦЛАЎСКАМУ, МАРШАЛКУ ВАЛЫНСКАЕ ЗЯМЛІ, ВЯЛІКАМУ ВАЯВОДУ, СЛАЎНАМУ ДЫ ВЯЛІКАРАЗУМНАМУ ГЕТМАНУ, КНЯЗЮ КАНСТАНЦІНУ ІВАНАВІЧУ АСТРОЖСКАМУ

У год 6624 (1116). Прыходзіў Уладзімір [Манамах] на Глеба [Усяславіча], бо Глеб ваяваў дрыгавічоў і Слуцак папаліў і не каяўся аб учыненым, не скарыўся, а [яшчэ] болей на Ўладзіміра гаварыў, дакараючы яго. Уладзімір жа, спадзеючыся на Бога і на праўду, пайшоў к Смаленску са сваімі сынамі і з Давыдам Святаславічам1 і з Ольгавічамі2. І ўзяў Вячаслаў3 Воршу і Копысь, а Давыд з Яраполкам4 здабылі Друцак. Сам жа Ўладзімір пайшоў к Менску. І зачыніўся Глеб у горадзе. Уладзімір жа пачаў ставіць хату ў сваім лагеры насупраць горада. Калі Глеб убачыў [гэта], то яго апанаваў страх. І пачаў ён прасіць літасці ва Ўладзіміра, пасылаючы [да яго] сваіх пасланцоў. Уладзімір жа зжаліўся, што кроў пральецца ў дні вялікага посту, і даў яму мір.

Англічанін Вільям Кокс распавядае пра сустрэчу з каралём Станіславам Аўгустам. Якраз адбыўся першы падзел Польска-Літоўскай дзяржавы. Расейскія паўкі ідуць да Варшавы, але Кокс пасьпее сустрэць усіх, хто імкнуўся пасярод войнаў і галечы зрабіць Гродна разьвітым і культурным горадам: брытанца запрашае на экскурсію той самы Жылібэр, а гарадзенскі адміністратар Тызэнгаўз прыме яго пасьля мясцовага сойміка ў сябе і запросіць на баль. Кокс акуратна ўсё занатуе і потым не без іроніі перакажа нам: і як пыхлівыя шляхціцы танчылі ў палацах і хваліліся шаблямі, і як прыгонныя рабочыя мануфактураў рабілі стрэльбы і рабілі упрыгожаньні і карункі ў пераробленых стайнях-мануфактурах

Крыж Еўфрасінні Полацкай (Объяснія къ рісункамъ помъщеннымъ въ книгъ "Бълоруссія и Литва")

Хроника земли Прусской Николая Ерошина содержит в себе около 28 000 стихотворных строк, из которых здесь на выбор представлено 2 300 систематизированных стихотворных строк. Издатель этой книгой пытался сформировать – он надеется, что удалось – адекватное тому времени и событиям впечатления от автора и от его работы. Текст на средневерхненемецком языке взят из компетентного до настоящего времени издания Эрнста Штрельке: Di Kronike Pruzilant des Nicolaus von Eroschin. Scriptores rerum Prissicarum.

Пра краіну Літву, пра ўладарыўшага ў ёй спрытнага і крывавага ваяра Вітаўта, пра зямлю, што цяжка праехаць улетку, пра ўласьцівасьці характару народа, пра мноства абрадаў каторага грунтоўна распавёў пустэльнік Еранім Празскі. (Aeneae Sylvii historia de Europa с XXVI. Edit. Basileae 1551. f. 417)

Беларуска-украiнскiя ерархi падрыхтавалi дзьве версii "Артыкулаў" польскай i лацiнскай мовамi, памiж якiмi ёсць некаторыя адметнасцi. Тут публiкуецца пераклад польскамоўнага тэкста, якi быў першасным i непасрэдна перадае настроi i прагненьнi бiскупаў. Артыкулы, на якія мы патрабуем парукі ад паноў рымлянаў перад тым, як прыступім да еднасьці з Рымскаю Царквою